Genel Bilgi
Yayın herhangi bir yük altında elastik alanda şekil değişikliği yapabilme ve yükün kaldırılması ile eski haline gelebilme özelliğine sahip olması istenir. Bu noktada, yayın yapımında kullanılan malzemenin yaylanabilme özelliği önem kazanmaktadır. Yay çeliği de, çeşitli yayların yapımında kullanılan çelik malzemeleridir. Yayların yapımında kullanılan çelik malzemeler, çalışma şartlarına göre değişmektedir. Yayların çalışma şartlarında yüklemeler; çekmek, basmak ve burkmak (ters döndürmek) şeklinde olabilir.

Yükleme çeşitlerine göre yaylar için tipik örnekler sıralanabilir; bükülerek zorlanan yaprak yaylar, bükülebilen yaylar; çekme ve basmayla zorlanan helisel yaylar, burkularak zorlanan yaylı rondelalar, ters yüzüne çevrilen yaylar stabiizatörler.

SINIFLANDIRILMASI
Yay çeliklen özelliklerine göre;
- Kalite çelikleri
- Asal çelikler
olmak üzere iki sınıfa ayrılır.

TİPLERİ
Kalite çeliklerinden yapılan yay çelikleri alaşım elementlerine göre:
- Silisyumlu (38 Si 7,46 Si7, 5lSi 7, 55 Si 7, 65 Si 7)
- Silisyumlu-Kromlu (60 Si Cr 7)
- Silisyum-Manganlı (60 Şi Mn 5)
olmak üzere 3 tipe;
Asal çeliklerden yapılan yay çelikleri alaşım elementlerine göre
- Silisyumlu (66 Si 7)
- Kromlu (55 Cr 3)
- Silisyum-Vanadyumlu (50 Cr V 4 ve 58 Cr V 4)
- Krom-Molibden-Vanadyumlu (51 Cr Mo V 4)
olmak üzere 5 tipe ayrılır.

Diğer taraftan bir kısım özellikle ince kesitli olanlar soğuk, kalın kesitli olanlar sıcak sanlım esasına göre çeşitlenir.

Soğuk yayların C yüzdesi nispeten yüksektir, yüzey düzgünlüğü fazla ve genellikle soğuk işlem görmüş haldedirler.

Sıcak sarılmış yaylar daha büyük kesitlerde olup mutlaka sertleşebilirlik özellikler. mevcuttur.

Paslanmaz çelikler

TARİFİ
Paslanmaz Çelik; açık hava şartlarına, korrozif maddelerin etkisine ve yüksek sıcaklıklara dayanıklı, esas olarak demir, krom, nikel, karbon ihtiva eden malzeme için kullanılan bir terimdir. Paslanmaz çeliğin bünyesinde bulunan takribi % 75 oranında (kalitelere göre değişir) demir tek başına iken dış etkilere karşı dayanıksızdır, fakat krom veya krom nikel ile muhtelif oranlarda alaşım yaptığı zaman paslanmaz bir özellik kazınır.
Çeliğin bünyesinde yer almış krom, hava oksijeni ile temasa geldiği yüzeyde gözle görülmeyen bir krom oksit tabakası meydana getirir. Paslanmaz özellik veren bu tabakanın koruyuculuğu, yüzeyin parlaklığı ile artar.

SINIFLANDIRILMASI
Paslanmaz Çelikler yapılarına göre:
- Ferritic (Ferritik)
- Austenitic (Ostenitik)
- Martensitic (martensitik) çelikler olmak üzere üç ana grupta toplanır.

Ferritik Çelikler
Bu tip çelikler esas olarak demir ve krom alaşımlardır.
Antimagtetik olan ostenitik grup AİSI normunda 300 serisi olarak yer alır. Pek çok tip ihtiva eden bu grup içinden hemen her tatbikat için uygun vasıflı malzeme seçilebilir.
Uygulama alanı en geniş olan tipler; 304 309, 310 ve 316 dır.

Martensitik Çelikler
Bu gruplar çelikler demir yanında % 11 .5tan az olmamak üzere esas olarak krom ihtiva ederler. Bünyede karbon oranının yüksek oluşu (%0.15-20) grubun en belirli özelliğidir. Buna bağlı olarak, diğer iki grubun aksine, ısıl işlemle sertleştirilebilirler.
Martensitik Çelikler Magnetik olup daha çok; ısıl işlem mukavemet gerektiren daha ziyade korozyona maruz yerlerde özellikle (pompa mili ve valf imalatında) kullanılır. En çok kullanılan tipleri, 410 ve 420’dir.