Genel Bilgi

Takım çelikleri talaşlı veya talaşsız imalatta kullanılan sıcak veya soğuk haldeki iş parçasını kesme, dövme ve sıkıştırma yöntemlerinden biri veya birkaçı ile biçimlendiren yüksek nitelikli çeliklerdir. Başlıca üç ana bölümde incelemek mümkündür.

-Soğuk İş Takım Çelikleri:
Genel olarak yüzey sıcaklığı 200°C yi geçmeyen takımların imalinde kullanılan çeliklerdir. Talaşlı veya talaşsız imalat için kullanılırlar.

-Sıcak İş Takım Çelikleri:
Genel olarak yüzey sıcaklığı 200°C yi geçen, 300-600°C arası ısıya tabi takımlarda kullanılır.

-Yüksek Hız Çelikleri:
Malzemelerin yüksek hızlarda ilerlemeleri için kullanılan takım çelikleridir. Yüksek kesme hızlarına dirençlidirler ve genelde talaşlı imalat için kullanılırlar.
Takım çelilderi genelde alaşımlı (hatta yüksek) olup, sertleştirme ortamlarına göre adlanırlar.

-YAĞ ÇELİKLERİ:
Yağda sertleşebilen manasına gelmekle beraber, özellikle 2842-25 10 numaralı çeliklerin anlaşılması doğru olur. 2080-2601 kalite çelilder hem yağda hem de havada sertleşebildikleri için bazen yağ bazende hava çeliği diye söylenir.
Hava çeliğinde esas kastedilen tür; yüksek hız çelikleri olmaktadır. Bu çelikler, ‘HSS veya kalemlik olarak vasıflanır.
Çok değişik türleri olmakla beraber ithal orijinli olup pahalı ve temini zor Olduğu iÇin piyasada genel olarak 3343 Numaralı çeşidi bulunur.

TAKIM ÇELİKLERİNİN ÖZELLİKLERİ

Özellik Açıklama
Sertleşebilirlik Sertleştirme sonrası belirli bir sertlik alma özelliği.
Aşınma Direnci Oda sıcaklığında veya daha yüksek sıcaklıklarda aşınmaya karşı direnç
Tokluk Zorlamalar ile kırılmaya karşı direnç
Sıcak Sertlik ve
Dayanım Sertlik veya dayanım oda sıcaklığında değişmeme daha yüksek (kızıl) sıcaklıklarda önemli oranda tutabilme özelliği
Meneviş Kalıcılığı Yüksek meneviş sıcaklıklarında sertliğin çok az azalması
Boyut Kalıcılığı Sertleştirme sırasında kontrol edilemeyen ölçü değişiklikleri meydana gelmemesi

Soğuk iş takım çeliklerinin kullanım yerleri

Soğuk iş takım çelikleri aşağıdaki amaçlar için kullanılabilir.
* Kesme takımları
- Sütunlu veya yassı kesme tezgahları
- Kazıma bıçaklan
- Hassas delme takımları
- Kağıt ve plastik bıçaklar
- Delme zımbalan
* Çekme takımları
- Derin çekme takımlan (saç şekillendirme)
- Tel çubuk boru çekme takımları
* Kabartma takımları
* Talaşlı imalat takımları (demir veya demir dışı metallerin işlenmesi için)
* Dişli takımlan
- Dişlilerin talaşsız imalatı için merdane veya çeneler
- Dişlilerin talaşlı imalatı için matkap ve kesiciler
* Makina bıçakları
* Civata, perçin ve somunların soğuk işlem takımlan
* Soğuk fışkırtma pres takımları
* Sinter presleme takımlan
* Tahta testereleri
* Basınçh hava takımları
* Plastik işleme takımları
* Ölçü aletleri
* Germe kovan lan
* El aletleri
* Şart malzemeleri

UYGULAMA ALANLARI

Soğuk iş takım çelikleri
* Kesme
* Delme
* Zımbalama
* Biçme
* Baskı
* Presleme
* Soğuk ezme
Soğuk fışkırtma
Soğuk biçimlendirme işlemlerinde kullanılır.